Ιερά Μονή Ανδρομοναστήρου

Η Μονή του Ανδρομονάστηρου ευρίσκεται στους δυτικούς πρόποδες του βουνού Ψωριάρης και κοντά στο χωριό Μαγγανια­κό της περιοχής Ανδρούσης, του Δήμου όμως Ιθώμης. Θεωρείται κτίσμα του 13ου αιώνα και έργο του βυζαντινού αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β΄ του Παλαιολόγου (1282-1328). Μάλιστα η παράδοση αναφέρει, ότι ο Ανδρόνικος για να τιμήσει τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αθανάσιο τον Α΄, καταγόμενο από την ιστορική Ανδρούσα, έφτιαξε το μεγαλόπρεπο αυτό μοναστήρι, κοντά στη γενέτειρα πόλη του Πατριάρχη και γι' αυτό οφείλει το όνομά του Ἀνδριομονάστηρο ἤ Ἀνδρονικο­μονάστηρο στον Κτίτορά του αὐτοκράτορα Ἀνδρόνικο.


Το μοναστήρι αυτό, παρά το πέρασμα των αιώνων είναι αξιόλογο για την πλήρη κτιριακή του συγκρότηση και την αρχιτεκτονική του. Ο βυζαντινός Ναός του τετρακιόνιος σταυροειδής ἐγγεγραμμένος με τρούλλον οκταγωνικόν κεραμοσκεπή, έχοντα 4 παράθυρα μοιάζει αρχιτεκτονικώς με τους Ναούς του Μυστρά και τα Καθολικά των Μονών του Αγίου Όρους. Το κεντρικό κλίτος του τιμάται στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος ενώ υπάρχουν δύο παρεκκλήσια, κείμενα δεξιά και αριστερά αυτού, αφιερωμένα στον Ἅγιο Γεώργιο και την Αγία Αικατερίνη αντίστοιχα.

Από τα κτίσματά του ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δύο Βενετσιάνικοι πύργοι του η κινστέρνα (πηγή καί δεξαμενή νερού), πού υπάρχει ακόμη και σήμερα κάτω από το Ἅγιο Βήμα. Από το νερό αυτό υδρευόταν κατά την Τουρκοκρατία και συνεχίζει ακόμη να υδρεύεται η ιστορική Κωμόπολη της Ἀνδρούσης.

Το Ἀνδρομονάστηρο κατά τα έτη 1786 έως 1929 υπήρξε Μετόχι της Ιεράς Μονής Σινά στην Αίγυπτο ενώ από του έτους 1962 είναι Μετόχι της Ι. Μονής Βουλκάνου καθ' ότι από εκείνα τα χρόνια δεν έχει μοναχούς.