Ιερά Μονή Μελέ

Κοντά στο χωριό Ἀρτεμισία (Τσερνίτσα) της περιοχής Ἀλαγονίας, του Δήμου Καλαμάτας και στη θέση "Μελέ", ευρίσκεται η ομώνυμη Μονή Μελέ, της οποίας το όνομα προέρχεται απο βυζαντινό φρούριο Παλαιολόγων.


Σήμερα από το άλλοτε κτιριακό συγκρότημα της μονής υπάρχει μόνο ο Ναός, τιμώμενος στην Αποτομή της Τιμίας κεφαλής του Προδρόμου και Βαπτιστού Ἰωάννου (29 Αὐγούστου), κτίσμα του 17ου αιώνα. Ο Ναός αυτός είναι μικρός, σταυρόσχημος μονόχωρος τρουλλαίος, μετά Νάρθηκος και είναι αντιγραφή του Ναού της μονής Μαρδακίου.

Η μονή του Μελέ όμως έμεινε στην ιστορία με την περισπούδαστη σχολή της, πού λειτούργησε σ' αυτή κατά τούς χρόνους της Τουρκοκρατίας και συγκεκριμένα από το 1712 μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα. Σε τέτοιο σημείο ακμής και αίγλης έφθασε ώστε να θεωρείται "Μεγάλη του Γένους Σχολή". Οι σπουδαστές διδάσκονταν Μαθηματικά, Λογική, Αρχαίους Έλληνες και Λατίνους συγγραφείς, Γεωγραφία κλπ. Από χειρόγραφα και κώδικες της μονής βρίσκουμε μεταξύ των Δασκάλων τους επιφανείς Κληρικούς Θεοδόσιο τον Περγαμηνό, δεινό χειριστή της ελληνικής γλώσσας και άριστο γνώστη της Ελλην. Φιλοσοφίας και τον "σοφολογιώτατο Ιεροκήρυκα κ. Γερμανό ηγούμενο και διευθυντή της σχολής". Μεταξύ δε των μαθητών, τον Προκόπιο Πελεκάση, μετέπειτα Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, Αλαγόνιο την καταγωγή, τον θρυλικό αρματολό και απόστολο της Φιλικής Εταιρείας Αναγνωσταρά, τούς Καλαματιανούς προύχοντες Παναγιώτη Μπενάκη και Παναγιώτη Τζάνε και άλλους πολλούς.