Μονές Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας σε Λειτουργία
Μονή Χρυσοκελλαριάς
Ευρίσκεται κοντά στην Κορώνη. Λειτουργούσε κατά καιρούς από την εποχή της εικονομαχίας και πολλές φορές καταστράφηκε από πειρατικές επιθέσεις. Τιμάται επ’ ονόματι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Το έτος 1757 ανακηρύχθηκε Σταυροπηγιακή. Μετά την καταστροφή της από τον Ιμπραήμ το 1825, επαναλειτούργησε. Συνήθως ήταν με λίγους μοναχούς και με ελάχιστη περιουσία. Διετέλεσε από το 1852 μέχρι το 1952 μετόχι της Μονής Βουλκάνου, όταν και ανακηρύχθηκε σε αυτοτελή γυναικεία. Σήμερα δεν έχει μοναχές και διοικείται από Διαχειριστική Επιτροπή με Υπεύθυνο τον Πρωτοπρεσβύτερο Φώτιο Μουτζούρη.
Ι. Π. Μ.
Κοιμήσεως Θεοτόκου Ελληνικών
Μονή στον Δήμο Θουρίας πιθανώς ιδρυμένη περί τα μέσα του 13ου αιώνα. Τιμάται επ΄ ονόματι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Δεν μαρτυρείται λειτουργία της κατά τα έτη της σκλαβιάς και κατά την Επανάσταση. Το έτος 1899 κτίσθηκαν κελλιά και το έτος 1977 ολοκληρώθηκε η κτηριακή του υποδομή. Ιστορικές πληροφορείς για την λειτουργία της υπάρχουν από το έτος 1914, όταν και τυπώθηκε το πρώτο καταστατικό της Μονής, η οποία λειτουργούσε υπό τον τύπο Ησυχαστηρίου. Το έτος 1973 εκδόθηκε προεδρικό διάταγμα ιδρύσεως κοινοβιακής γυναικείας Μονής, η οποία λειτουργεί μέχρι σήμερα με 2 μοναχές. Διοικείται από Διαχειριστική Επιτροπή με Υπεύθυνο τον Πρωτοπρεσβύτερο Ιωάννη Αναγνωστόπουλο. Ταχυδρομική Διεύθυνση Τ.Κ. 24009 Άνθεια Μεσσηνίας.
Κοιμήσεως της Θεοτόκου Δημιόβης
Μονή στον δυτικό Ταΰγετο πλησίον του χωριού Γιάννιτσα (Ελαιοχώρι). Ιδρύθηκε προ του 1463. Η σημερινή Μονή αποτελεί κτίσμα των αρχών του 17ου αιώνα, οι τοιχογραφίες ιστορήθηκαν το έτος 1663 και το ξυλόγλυπτο τέμπλο κατασκευάσθηκε το έτος 1773. Ένεκα της απροσίτου θέσεώς της ήταν καταφύγιο όσων δεν υποτάσσονταν στον κατακτητή και ορμητήριο των κλεφτών. Η βιβλιοθήκη της Μονής, αν και όχι πλούσια σε αριθμό βιβλίων, περιέχει πολλά εκκλησιαστικά βιβλία, αλλά και διάφορα επιστημονικά, μουσικά χειρόγραφα, σιγίλλια και πατριαρχικά γράμματα, διάφορα έγγραφα ελληνικά και τουρκικά, κυρίως εκδόσεις του 18ου αιώνος, κάτι το οποίο σημαίνει ότι εκτός από τη μελέτη που έκαναν οι μοναχοί, τα χρησιμοποιούσαν και οι κάτοικοι της περιοχής.
Η σχέση της Μονής με τους κατοίκους της περιοχής, πέραν από ότι ήταν πνευματική συμφώνως με την ορθόδοξη πίστη, οι κάτοικοι θεωρούσαν το Μοναστήρι της Δήμιοβας ως σημείο αναφοράς για κάθε πράξη της ζωής τους, ήταν δηλαδή και το κέντρο της αγροτικής και κτηνοτροφικής ζωής των σκλαβωμένων Ελλήνων, νοικιάζοντάς τους κτήματα και άλλα υποστατικά της, ακόμη δίνοντας και χρήματα.
Κατά τα έτη της Τουρκοκρατίας πλήρωνε κάποιο είδος εισφοράς, «χαρατσιού» στους άρχοντες του τόπου με την μορφή δωρεών, στους καπετανέους με τη μορφή δανεικών και στους Τούρκους κατακτητές, επειδή τότε διέθετε πλούσια εισοδήματα. Κατά την Επανάσταση η Μονή ήταν χωρίς αξιόλογη περιουσιακή κατάσταση εξαιτίας ληστρικών επιδρομών. Αργότερα το έτος 1830 οι μοναχοί ήταν λίγοι και βεβαίως το 1834 διαλύθηκε, για να ανασυσταθεί λίγο αργότερα το έτος 1838. Σε αναφορά των κατοίκων της Γιάννιτσας προς την Ιερά Σύνοδο στις 23 Ιανουαρίου 1834, περί διατηρήσεως ενός εκ των τριών Μοναστηρίων της περιοχής, του Δικάλου, της Αγίας Τριάδος και της Δημιόβης, προκειμένου να μονάσουν όλοι οι μοναχοί των ανωτέρω Μονών από κοινού. Γενικότερα άσκησε «σπουδαίαν και ευεργετικήν επίδρασιν επί του στενάζοντος γένους, τονώνουσα αυτού το καταπεπτωκώς ηθικόν, φωτίζουσα της τυρρανίας τα σκότη και ενισχύουσα την πίστις του σκλαβωμένου Έλληνος επί την επικειμένην ανάστασιν του νέου Ελληνισμού».
Τους χρόνους της γερμανικής κατοχής 1941-1944 οι μοναχοί εγκατέλειψαν την Μονή για να σωθούν από τις επιθέσεις του κατακτητή και όχι μόνο. Το έτος 1948 κατά την περίοδο του εμφυλίου, πυρπολήθηκε αλλά οι ευσεβείς κάτοικοι της Γιάννιτσας πρόλαβαν και διέσωσαν την Μονή από ολοσχερή καταστροφή.
Το 1960 ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος Δασκαλάκης μετέτρεψε την Μονή σε γυναικεία. Ανακαινίσθηκε τα έτη 1968-1969.
Στην Μονή ευρίσκεται η θαυματουργός Θεομητορική Εικόνα της Παναγίας της Δημιοβιτίσσης. Η Μονή εορτάζει στις 15 Αυγούστου και αποτελεί πόλο έλξης χιλιάδων ευλαβών προσκυνητών.
Σήμερα εγκαταβιούν 3 Μοναχές. Ηγουμένη Ανθίμη- Δαρμάρα. Αριθμός τηλεφώνου επικοινωνίας: 6948865412
Ι. Π. Μ.
Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βουλκάνου
Ανδρώα Μονή, όπου και ευρίσκεται η θαυματουργός Εικών της Υπεραγίας Θεοτόκου της Βουλκανιωτίσσης. Τιμάται επ’ ονόματι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Ιδρύθηκε προ του έτους 1608 επί της κορυφής του όρους Ιθώμη. Η νέα Μονή μετεφέρθη στις αρχές του ΙΖ΄ αιώνος ανατολικά του όρους Ιθώμη, όπου και βρίσκεται σε λειτουργία μέχρι σήμερα.
Κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας η Μονή ήταν τόπος συγκεντρώσεως αρματωλών και κλεφτών και προετοιμασίας των Αγωνιστών. Πολλοί μοναχοί της υπήρξαν Αγωνιστές του 1821 και πολλά προσέφερε σε είδη και χρήμα για τον αγώνα εναντίον των Τούρκων. Επίσης ανέπτυξε αξιόλογη κοινωνική δράση. Απέκτησε πολλά κτήματα, ελαιώνες, αμπελώνες, συκεώνες και είχε αλευρόμυλους και ελαιοτριβεία στην Καλαμάτα και σε πολλές περιοχές της Μεσσηνίας. Αποκτήματα, τα οποία πολλές φορές οι μοναχοί τα εκποιούσαν προς όφελος των χωρικών.
Κατά το έτος 1796 σε δύο τουρκικά χειρόγραφα αναφέρεται ότι η περιουσία της είναι πολύ μεγάλη και επεκτείνετο από Μεσσήνη μέχρι Καλαμάτα. Το 1822 προσέφερε ιερά σκεύη για τον Αγώνα αξίας 3.600 γροσίων. Το 1823 δόθηκαν στον Έπαρχο είδη αξίας 2.250 γροσίων Στις 26 Μαΐου 1823 έδωσε στην Πελοποννησιακή Γερουσία 8.000 γρόσια. Επί Καποδίστρια βοήθησε στην οργάνωση της παιδείας. Η Μονή Βουλκάνου βοηθούσε όσο μπορούσε οικονομικά τους σπουδάζοντες στην Ριζάρειο Σχολή. Η πλούσια βιβλιοθήκη της με πολλά έγγραφα και χειρόγραφα βιβλία καταστράφηκε από τους Άραβες του Ιμπραήμ. Είχε πολλά Μετόχια στην Μεσσηνία. Το έτος 1892 είχε Μετόχι και στην Σμύρνη, το ονομαζόμενο Μετόχιο του Φασουλά, το οποίο παρεχωρήθη κατόπιν ισχυρών πολιτικών πιέσεων στην Ελληνική Κοινότητα της Σμύρνης για την δημιουργία Σχολείου. Σημαντική υπήρξε η συμβολή της στην κοινωνία της Μεσσηνίας με την παροχή εργασίας σε αγρότες και εργάτες. Στην Μονή εκτός από λειτουργικά βιβλία υπάρχουν και τα: «Φλαβίου Ιωσήπου τόμος ένας, Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδος, Ιταλικόν, Βιβλιοθήκη του λαού φυλλάδια 2», «ανθολόγημα νομικής συλλογής, νομοκάνων» καθώς και 23 χειρόγραφοι κώδικες.
Μετά την καταστροφή των κελλιών από τον Ιμπραήμ ανακατασκευάσθηκαν κατά τα έτη 1838, 1842, 1858 και 1861. Το 1882 ανακαινίσθηκε ο ναός. Πολλά προσέφεραν οι Μοναχοί στον αγωνιζόμενο ελληνικό λαό τα δύσκολα χρόνια της γερμανοϊταλικής κατοχής 1941-1944.
Η Μονή πανηγυρίζει κατά την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου και αποτελεί πανελλήνιο προσκύνημα. Σήμερα εγκαταβιούν 8 Μοναχοί. Ηγούμενος Αρχιμανδρίτης Προκόπιος Σμυρνής. Αριθμός τηλεφώνου επικοινωνίας: 2724042458.
Ι. Π. Μ.
Ζωοδόχου Πηγής Βελανιδιᾶς
Ανδρώα Μονή ευρίσκεται πλησίον της Καλαμάτας και βορειοδυτικά αυτής. Ιδρύθηκε κατά τις αρχές του ιζ΄ αιώνος συμφώνως με σωζόμενη επιγραφή. Περί το 1700 διέθετε μεγάλη περιουσία. Κατείχε πλούσια βιβλιοθήκη. Κατά το έτος 1806 ο Ηγούμενος της Μονής Παΐσιος είχε ιατρικές γνώσεις, έχοντας μελετήσει αρχαίο χειρόγραφο της Μονής και μάλιστα θεράπευε και Τούρκους ασθενείς, γεγονός που καταδεικνύει ότι στην Μονή εφυλάσσοντο παλαιά χειρόγραφα περιέχοντα ιατρικές οδηγίες, τις οποίες και χρησιμοποιούσαν οι μοναχοί και προφανώς μετέδιδαν και σε άλλους λαϊκούς και μοναχούς τις γνώσεις αυτές, με την όποια μορφή διδασκαλίας. Κατά την εποχή του Αγώνος 1821 οι μοναχοί προσέφεραν χρήματα, τρόφιμα και καταφύγιο στους αγωνιζομένους Έλληνες. Μοναχός της Μονής υπήρξε για σύντομο χρονικό διάστημα και ο Παπαφλέσσας, όπου έμαθε και περισσότερα γράμματα.
Το 1822 δάνεισε στην Πελοποννησιακή Γερουσία χίλια γρόσια. Το 1829 προσέφερε για την ανέγερση του Αλληλοδιδακτικού Σχολείου στην Καλαμάτα 500 γρόσια.
Η Μονή υπέστη πολλές καταστροφές από πολεμικές επιχειρήσεις των Αράβων, σεισμούς και άλλες αιτίες.
Είχε μεγάλη περιουσία περί την Καλαμάτα και στα κτήματά της έβρισκαν εργασία πολλοί κάτοικοι της περιοχής. Παραχωρούσε τα κτήματά της με συκιές, ελιές και μουριές για να δουλεύουν οι αγρότες ενοικιάζοντας αυτά, με αποτέλεσμα να επιβιώνουν οι κάτοικοι της περιοχής με πόρους από αυτά.
Το 1833 σε έκθεση της Νομαρχίας Μεσσηνίας αναφέρονται πολλά περιουσιακά στοιχεία της Μονής Βελανιδιάς όπως, 110 και πλέον στρέμματα καλλιεργήσιμης γης στην Καλαμάτα και στα περίχωρα με ελιές, συκιές, μουριές, αμπέλια και διάφορα άλλα είδη, πολλά ακίνητα και οικόπεδα εντός της Καλαμάτας και αλλού, ένα ελαιοτριβείο. Επίσης είχε πολλά γιδοπρόβατα, βόδια, μουλάρια και 80 κυψέλες.
Το έτος 1943 οι Γερμανοί κατακτητές με πυροβόλα όπλα κατέστρεψαν ολοσχερώς την Μονή και αφαίρεσαν την εφέστια εικόνα της, η οποία δεν έχει ανευρεθεί έως σήμερα.
Το έτος 1966 μετατράπηκε σε γυναικεία. Πανηγυρίζει κατά την εορτή της Ζωοδόχου Πηγής. Σήμερα στερείται μοναζουσών και διοικείται απο Διαχειριστική Επιτροπή με Προέδρο τον Αρχιμανδρίτη Χριστοφόρο Νταμάτη. Αριθμός τηλεφώνου επικοινωνίας: 6944692200.
Ι. Π. Μ.
Μονή Αγίων Κωνσταντίνου καί Ελένης Καλογραιών Καλαμάτας
Γυναικεία Μονή, την οποία ίδρυσε με την μορφή εργαστηρίου μεταξοϋφαντικής τέχνης το 1796, ο Ιερομόναχος Γεράσιμος Παπαδόπουλος, ο οποίος κατά την προεπαναστατική, την επαναστατική και την μεταεπαναστατική περίοδο στην Καλαμάτα, προέβη στη δημιουργία πλείστων φιλανθρωπικών έργων. Ο ίδιος είχε σπουδάσει στην σχολή της Δημητσάνας και είχε αναδειχθεί διδάσκαλος. Στο ησυχαστήριο αυτό τα άπορα και ορφανά κορίτσια μάθαιναν γράμματα και παράλληλα εξιδικεύοντο στην κατεργασία της ζωικής μετάξης και στη μεταξοϋφαντική τέχνη.
Η τεχνική αυτή σχολή και ταυτόχρονα βιοτεχνία, προσέφερε χρήματα για την επιβίωση των μοναχών, αλλά και σε πολλούς κατοίκους της Καλαμάτας, οι οποίοι εξασφάλιζαν τα προς ζωαρχία. Μία σχολή, η οποία μετέδιδε τεχνικές επαγγελματικές γνώσεις της εποχής με διδασκάλισσες τις πρώτες μοναχές. Τότε πολλά κορίτσια διδάχτηκαν την τέχνη του μεταξιού από τις γερόντισσες, ενώ παράλληλα μάθαιναν ελληνικά γράμματα και παρακολουθούσαν και τα ελληνοχριστιανικά κηρύγματα του ιερομονάχου, σε μία εποχή που οι περισσότερες γυναίκες δεν ήξεραν καθόλου γράμματα και η Εκκλησία δεν είχε αντιρρήσεις στην παροχή εκπαίδευσης στις γυναίκες.
Μετά την Επανάσταση οι άνθρωποι της Αντιβασιλείας και οι ντόπιοι οπαδοί τους διέλυσαν και την Μονή των Καλογραιών, έδιωξαν τις καλόγριες και κατάκλεψαν τα ιερά σκεύη και τα άλλα αντικείμενα των μοναζουσών.
Κατά την γερμανική κατοχή 1941-1944 η Ηγουμένη Ευσεβία Δαζέα και η Γραμματεύς αυτής Φιλοθέη Γεννηματά απέκρυψαν, περιέθαλψαν και φυγάδευσαν στην Μέση Ανατολή πολλούς Άγγλους, Νεοζηλανδούς Κυπρίους και Έλληνες Αξιωματικούς και Στρατιώτες.
Από το 1796 μέχρι το έτος 1940 λειτουργούσε με ιδιόμορφο καθεστώς Ησυχαστηρίου. Το 1940 Μητροπολίτης Μεσσηνίας Πολύκαρπος εισηγήθηκε την έκδοση Βασιλικού Διατάγματος με το οποίο ανακηρύχθηκε ως κανονική Μονή.
Σήμερα εγκαταβιούν 6 Μοναχές. Ηγουμένη Θεοδούλη Θεόκα. Αριθμός τηλεφώνου επικοινωνίας: 2721022856.
Ι. Π. Μ.
Ιερά Μονή Προφήτου Ιωήλ και Αγίας Ειρήνης Καλαμάτας
Η Μονή ξεκίνησε την λειτουργία της κατά το έτος 1962 με την μορφή Ησυχαστηρίου, το οποίο ίδρυσε ο λόγιος Αρχιμανδρίτης Ιωήλ Γιαννακόπουλος στην περιοχή Καλαμίτσι ανατολικά της Καλαμάτας, μαζί με την Γερόντισσα Πελαγία και άλλες τρεις αδελφές, εκ των οποίων μία ήταν και η μετέπειτα Γερόντισσα Χριστονύμφη. Στις 24 Ιουνίου 1962 κατατέθηκε ο θεμέλιος λίθος για την ανέγερση μιάς πτέρυγας με εννέα κελλιά. Στις 20 Οκτωβρίου 1962 εγκαινιάστηκαν, και από τότε αρχίζει και επίσημα η λειτουργία του Ησυχαστηρίου. Σύντομα η αδελφότητα αυξάνεται καθώς νεανικές ψυχές εισέρχονται στο Μοναστήρι για να αφιερωθούν στον Θεό. Στις 13 Οκτωβρίου 1963 θεμελιώνεται ο ιερός ναός της, αφιερωμένος στον Προφήτη Ιωήλ και την Αγία Ειρήνη.
Εκτός όμως από το ασκητικό τους πρόγραμμα οι αδελφές βοηθούν τον Γέροντα τους στην αποπεράτωση της από δεκαετίας αρξαμένης εκτυπώσεως της ερμηνείας της Παλαιάς Διαθήκης, έργο για το οποίο ο π. Ιωήλ τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Επίσης στις 13 Νοεμβρίου 1965 άρχισε να λειτουργεί το τυπογραφείο του Ησυχαστηρίου. Οι μοναχές επιδόθηκαν στην υφαντική με παραδοσιακούς αργαλειούς, στο κέντημα και σε καλλιτεχνικές μικροτεχνίες. Έτσι με κόπο αγώνα και θυσίες αγοράστηκαν σταδιακά και άλλα γειτονικά κτήματα για την επέκταση του τότε Ησυχαστηρίου και ανεγέρθηκαν πολλά κτήρια.
Τον Οκτώβριο 1980 άρχισε η αγιογράφηση του Ναού. Αγιογράφος ανέλαβε ο κος Δημήτριος Κεντάκας, Υπήρξε διακεκριμένος τεχνίτης της εκκλησιαστικής εικονογραφίας. Άφησε το καταστάλαγμα της τέχνης του κατασκευάζοντας ένα κομψοτέχνημα σπάνιο σε όλη την Ελλάδα.
Το 1986 προστίθεται μια ακόμη δοκιμασία για το Μοναστήρι. Ένας ισχυρός σεισμός σκόρπισε τον όλεθρο και την οδύνη και ισοπέδωσε όλο το Ησυχαστήριο. Με προσωπική εργασία και με την βοήθεια πολλών πιστών χριστιανών οι Μοναχές κτίζουν το Μοναστήρι τους για δεύτερη φορά.
Στις 2 Μαρτίου 2007 εκοιμήθη η Γερόντισσα Πελάγια. Tο 2010 εκδόθηκε το ιδρυτικό ΦΕΚ της Μονής συμφώνως με την εκκλησιαστική κανονική τάξη. Σήμερα αριθμεί 5 μοναχές και Ηγουμένη είναι η Καλλίνικη Αθανασοπούλου. Αριθμός τηλεφώνου επικοινωνίας: 2721022596.
Ι. Π. Μ.
Προφήτου Ηλιού Αρφαρών
Μονή πλησίον της κωμοπόλεως των Αρφαρών ξεκίνησε την λειτουργία της ως ιδιωτικό Ησυχαστήριο το έτος 1950. Το έτος 1999 με προεδρικό διάταγμα λειτούργησε ως Γυναικεία Κοινοβιακή. Το 1997 ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος Θέμελης τέλεσε τα εγκαίνια του παρεκκλησίου της Μονής επ’ ονόματι του Αγίου Νεκταρίου. Σήμερα δεν εγκαταβιούν Μοναχές. Διοικείται από Διαχειριστική Επιτροπή. Υπεύθυνος ο Πρωτοπρεσβύτερος Μιχαήλ Μπούρας. Αριθμός τηλεφώνου επικοινωνίας: 2721052323
Ι. Π. Μ.
